Streç Film Nedir? Çeşitleri, Mikron Seçimi ve Kullanım Alanları

Depodan çıkan bir paletin varış noktasına aynı düzende ulaşması, çoğu zaman üzerine sarılan birkaç kat ince filme bağlıdır. Bu yazıda streç filmin ne olduğunu, nerelerde kullanıldığını, çeşitlerini ve mikron seçimini ele alıyoruz. Sonunda, paletinizi sevkiyattan önce gözden geçirmeniz için kısa bir kontrol listesi de bulacaksınız.

Streç Film Nedir?

Streç film, palet ve koli gibi yükleri sarmak için kullanılan, kolayca esneyebilen ince bir plastik filmdir. Sektörde genellikle polietilen esaslı olarak üretilir ve rulo hâlinde kullanılır. Adı, İngilizcede germek anlamına gelen stretch sözcüğünden gelir; filmin çalışma prensibi de bu kelimede saklıdır.

Sarım sırasında film çekilerek uzatılır. Gerilen film eski boyuna dönmek ister ve bu geri toplanma eğilimi, yükün çevresinde sürekli bir sıkma kuvveti oluşturur. Filmin yüzeyi de hafifçe tutucudur: üst üste gelen turlar birbirini kavrar, sarımın ucu üzerine bastırıldığında yerinde kalır. Bu yüzden sarımı bitirmek için ayrıca bir yapıştırıcıya ihtiyaç duyulmaz; ısıtma da gerekmez.

Bu sıkma etkisinin pratikteki karşılığı birimleştirmedir. Palet üzerindeki çok sayıda koli, film sayesinde tek parça gibi davranan bir yük birimine dönüşür.

Streç film aynı zamanda ince bir dış kabuk işlevi görür. Depoda ve yolda yükü toza, kire ve neme karşı belirli ölçüde korur. Yine de su geçirmez bir örtü gibi düşünülmemelidir; açık alanda uzun süre bekleyecek yükler için ek önlem gerekir. Şeffaf film içeriği görünür bırakır, içeriğin görünmemesi gerekiyorsa opak siyah film kullanılır.

Sarımın bir yan faydası da görünür bir güvenlik katmanı oluşturmasıdır. Film yırtılmadan kolilere ulaşmak kolay değildir. Bu nedenle teslim alan taraf, yolda yüke müdahale edilip edilmediğini sarımın durumuna bakarak fark edebilir.

Mikron

Film kalınlığının birimi, milimetrenin binde biridir; değer büyüdükçe film kalınlaşır.

Ön gerdirme

Filmin yüke sarılmadan önce esnetilmesidir; ön gerdirilmiş (pre-streç) filmde bu işlem fabrikada yapılır.

Sarım turu

Filmin yükün çevresinde bir kez tam olarak dolanmasıdır.

Birimleştirme

Ayrı kolilerin tek bir taşıma birimi olarak elleçlenebilecek hâle getirilmesidir.

Streç Film Nerelerde Kullanılır?

Streç filmin en bilinen işi palet sarmadır, ancak kullanım alanı bununla sınırlı kalmaz. Gıda, kimya, yapı malzemesi, tekstil ve e-ticaret gibi sevkiyat yapan pek çok sektörde farklı amaçlarla kullanılır. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Palet sarma: Asıl kullanım alanıdır. Koli, çuval, bidon ve kasa gibi farklı ambalajlar palet üzerinde tek bir yük hâline getirilir.
  • Kamyon ve konteyner sevkiyatlarında yükün sabit kalması
  • Depoda blok istif ve raf yerleşiminde paletin dağılmaması
  • Uzun yola çıkacak ihracat paletlerinin hazırlanması
• Koli gruplama: Palet kullanılmayan küçük gönderilerde birkaç koli birlikte sarılır ve tek paket gibi taşınır.
  • Aynı siparişe ait kolilerin yolda birbirinden ayrılmaması
  • Birlikte teslim edilecek kolilerin tek etiketle gönderilmesi
• Parça ve profil bağlama: Uzun profiller, boru kesitleri ve kablo demetleri gibi palet ölçeğinde olmayan işlerde dar rulolar kullanılır. Bu iş için mini dilimli streç film tercih edilir.
  • Profil ve boru uçlarının sarılarak korunması
  • Aynı boydaki parçaların bir arada tutulması
• Depo içi transfer: Üretimden sevkiyat alanına giden ya da depo içinde yer değiştiren yükler, kısa mesafede bile düzenini korumak için sarılır.
  • Sevkiyat sırası bekleyen paletlerin tozdan korunması
  • Forkliftle taşınan karışık yüklerin dağılmaması

Streç filmin tek başına yetmediği durumlar da vardır. Çok ağır, keskin kenarlı ya da uzun parçalardan oluşan yüklerde film genellikle çemberleme ve köşe korumasıyla birlikte kullanılır. Böyle bir düzende film yükü bir arada tutar, çember ağırlığı sabitler, köşebent ise temas noktalarını korur.

Hangi alanda kullanılırsa kullanılsın, sonucu belirleyen iki şey vardır: yüke uygun film tipi ve doğru kalınlık.

Streç Film Çeşitleri: El Tipi, Makine, Pre-Streç, Siyah ve Mini

Streç filmler uygulama biçimi, kalınlık, en ve renk bakımından birbirinden ayrılır. Akva Ambalaj’ın streç film kategorisinde beş ürün bulunur. Aşağıdaki tabloda her ürün için yalnızca doğrulanmış ölçü seçeneklerine yer verdik.

Tip	Teyitli ölçü seçenekleri	Uygulama biçimi	Ne zaman tercih edilir
El tipi (manuel) streç film	En 50 cm; 17 ve 23 mikron	Elle, palet etrafında yürüyerek	Günlük palet sayısı sınırlıysa ya da sarım farklı noktalarda yapılıyorsa
Makine streç film	17 ve 23 mikron; Power ve Superpower seçenekleri	Palet sarma makinesinde; gerginliği makine ayarlar	Paletler bir sarım hattında gün boyu aynı düzende sarılıyorsa
Ön gerdirilmiş (pre-streç) film	En 43 cm; 7 mikron	Fabrikada gerdirilmiş hâliyle, düşük çekme kuvvetiyle sarılır	Yük düzgün ve dengeliyse, film tüketimini azaltmak öncelikliyse
Siyah streç film	En 50 cm; 17 ve 23 mikron; opak siyah	Elle, el tipi filmle aynı şekilde	Paletin içeriğinin dışarıdan görünmemesi gerekiyorsa
Mini dilimli streç film	En 10, 17 ve 25 cm	Elle; parça, profil ve demetlerin çevresine	Palet yerine tek bir profil, boru ya da kablo demeti sarılacaksa

Tabloyu okurken işe üçüncü sütundan başlamanızı öneririz: paletleri elle mi yoksa bir palet sarma makinesiyle mi sardığınız, seçenekleri tek başına daraltır. Kalınlık kararını ise bir sonraki bölümde ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Elle sarım ile makine arasında karar verirken alanı da hesaba katın. Çoğu palet sarma makinesi sabit bir yer ister ve paletin makineye getirilmesini gerektirir. Sarımın deponun farklı noktalarında yapıldığı işletmelerde el tipi film bu esnekliği korur.

Siyah streç film, el tipi filmle aynı en ve kalınlık seçenekleriyle sunulur; onu ayıran özellik opak rengidir. Mini dilimli film ise palet ölçeğinde değil, tek tek parçalar ölçeğinde düşünülmelidir.

Tabloda yer almayan rulo ağırlığı, rulo uzunluğu ve iç çap gibi bilgiler için teklif aşamasında bize danışabilirsiniz. Makine streç film için teklif isterken sarım makinenizin marka ve modelini de paylaşmanız, doğru seçeneği önermemizi kolaylaştırır.

Mikron Seçimi: 7, 17 ve 23 Mikron Ne Anlama Gelir?

Mikron, film kalınlığının birimidir ve milimetrenin binde birine eşittir. Buna göre 17 mikronluk bir film 0,017 mm, 23 mikronluk bir film 0,023 mm kalınlığındadır. Aradaki fark gözle zor seçilir, ancak filmin sarım sırasındaki davranışını belirgin biçimde değiştirir.

Kalın film, köşe ve çıkıntılarda delinmeye ve yırtılmaya karşı daha fazla pay bırakır. İnce film ise daha az malzemeyle sarım yapar; biçimi düzgün ve ağırlığı dengeli yüklerde çoğu zaman yeterlidir. Ancak kalınlık tek başına sonucu belirlemez. Tur sayısı, germe düzeyi ve köşe koruması da en az kalınlık kadar etkilidir.

Yolculuğun kendisi de hesaba katılmalıdır. Aynı yük, şehir içi kısa bir teslimatta sorunsuz kalırken çok aktarmalı uzun bir yolculukta daha fazla sarsıntıya ve elleçlemeye maruz kalır. Güzergâh uzadıkça ve aktarma sayısı arttıkça kalın filme ya da ek tura yönelmek mantıklıdır.

Ön gerdirilmiş filmin 7 mikron değerini ise ayrı okumak gerekir. Bu film fabrikada zaten gerildiği için 7 mikron, kullanıma hazır kalınlığıdır. Standart filmler ise sarım sırasında esnetilir ve palet üzerinde rulodaki hâlinden daha ince bir tabakaya dönüşür. Bu nedenle 7 ile 17 mikronu yalnızca rakama bakarak karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.

Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan altı senaryo için bir başlangıç noktası sunar. Uygunluk sütunu, önerinin ek önlem olmadan ne kadar yeterli olduğuna dair genel bir yorumdur. Kesin karar için yükünüzü ve taşıma koşullarınızı birlikte değerlendirmek daha sağlıklı olur.

Senaryo	Film tipi	Kalınlık	Neden	Uygunluk
Hafif, düzgün kenarlı koliler; elle sarım	El tipi (manuel) streç film	17 mikron	Düzgün yüzeyde ince film yeterli tutuş sağlar, malzeme tüketimi düşük kalır	Yüksek
Ağır veya köşeleri sivri yük	El tipi veya makine streç film	23 mikron	Kalın film, köşe ve çıkıntılarda delinmeye karşı daha fazla pay bırakır; köşebent desteği önerilir	Orta
Makineli paketleme, yoğun palet çıkışı	Makine streç film (Power veya Superpower)	17 veya 23 mikron	Bu tempoya elle sarım yetişmez; kalınlık yükün ağırlığına ve biçimine göre seçilir	Yüksek
Film tüketimini azaltma hedefi, düzenli yük	Ön gerdirilmiş (pre-streç) film	7 mikron	Fabrikada gerildiği için ince yapıyla sarar; dengeli yüklerde verimlidir	Yüksek
İçerik gizliliği gereken sevkiyat	Siyah streç film	17 veya 23 mikron	Opak siyah renk yükün ne olduğunu dışarıdan belli etmez; kalınlık yine yüke göre belirlenir	Yüksek
Profil, boru kesiti veya kablo gibi tekil parçalar	Mini dilimli streç film	—	Burada kalınlıktan çok rulo eni belirleyicidir: 10, 17 veya 25 cm dar rulo, küçük işe orantılı film kullanır	Yüksek

Palet Nasıl Doğru Sarılır? 5 Adım

Doğru film seçimi işin bir yarısıdır, diğer yarısı uygulamadır. Aşağıdaki adımlar elle sarım üzerinden anlatılmıştır; makine kullanıyorsanız aynı mantık, makinenin program ayarlarında karşılık bulur.

Elle sarımda iş güvenliğini de göz ardı etmeyin. Paletin çevresinde geri geri yürümek takılma ve düşme riskini artırır; mümkün olduğunca ilerleme yönüne dönük sarım yapın. Gün içinde çok sayıda palet sarılıyorsa rulo tutucu kullanmak bilek ve bel yükünü hafifletir.

Sık Yapılan Hatalar

Sahada görülen hasarların önemli bir kısmı, filmin kendisinden çok uygulama alışkanlıklarından kaynaklanır. Aşağıda önce yanlış film seçiminin sonuçlarını, ardından sık rastlanan dört hatayı özetledik.

Bu hataların ortak noktası, sarımın kişiden kişiye değişen bir alışkanlığa bırakılmasıdır. Kısa bir iç eğitim ve yazılı bir sarım talimatı, sorunların önemli bir kısmını kaynağında çözer.

Sevkiyat Öncesi Kontrol Listesi

Palet yükleme alanına çıkmadan önce yapılacak kısa bir kontrol, varışta yaşanabilecek pek çok sorunu önler. Aşağıdaki maddeleri ekibinizin sevkiyat rutinine ekleyebilirsiniz.

Listeyi yükleme alanında görünür bir yere asmak, maddelerin her sevkiyatta aynı özenle uygulanmasına yardımcı olur.

Daha Az Malzeme: Ön Gerdirilmiş Film Ne Sağlar?

Standart streç film, sarım sırasında uygulanan çekme kuvvetiyle esnetilir. Ön gerdirilmiş (pre-streç) filmde bu germenin önemli bir bölümü, rulo size ulaşmadan fabrikada ve kontrollü koşullarda yapılmıştır. Akva’nın ön gerdirilmiş filmi 43 cm eninde ve 7 mikron kalınlığındadır.

Bu yaklaşımın sahadaki karşılığını üç başlıkta toplayabiliriz:

• Daha az kuvvet: Film fabrikada esnetildiğinden uygulama anında güçlü bir çekiş gerekmez.
• Daha dengeli sarım: Germe işi fabrikada yapıldığından sonuç, uygulama anındaki germe farklarından genellikle daha az etkilenir.
• Daha az plastik: İnce yapı, palet başına kullanılan film miktarını genellikle azaltır; bu da daha az ambalaj atığı anlamına gelir.

Bununla birlikte ön gerdirilmiş film her yük için doğru seçim olmayabilir. İnce yapı, sivri köşe ve çıkıntılara kalın film kadar dayanamayabilir. Böyle paletlerde köşeleri köşebentle desteklemek ya da 17 veya 23 mikronluk bir filme geçmek daha güvenlidir.

Geçişin sonucunu görmek için basit bir ölçüm yeterlidir. Bir rulonun sarıma başlamadan önceki ağırlığını ve belirli sayıda palet sardıktan sonraki ağırlığını tartın. Aynı ölçümü mevcut filminizle de yaptığınızda, her palete harcanan film miktarını iki seçenek için yan yana görebilirsiniz.

Ambalaj atığını azaltmak isteyen işletmeler için film tüketimindeki bu düşüş anlamlı bir adım olabilir. Akva’nın üretimdeki atık ayrıştırma ve geri dönüşüm uygulamalarını Sürdürülebilirlik sayfamızda bulabilirsiniz.

Sonuç

Streç film, sade görünen ama sevkiyat güvenliğinde belirleyici rol oynayan bir malzemedir. İyi bir sonuç için önce uygulama biçimini, sonra yüke ve güzergâha uygun kalınlığı seçmek, ardından filmi palete bağlayarak düzenli bir sarım yapmak gerekir. 2017’de kurulan Akva Ambalaj; el tipi, makine, ön gerdirilmiş, siyah ve mini dilimli olmak üzere beş streç film seçeneği sunar. Hangi filmin size uygun olduğundan emin değilseniz teklif formumuzu doldurun; yükünüzü ve sarım düzeninizi öğrendikten sonra önerimizi iletelim.