Köşebent satın alırken karşınıza çıkan “40×40×4”, “50×50×5 – 2000 mm” gibi ifadeler ilk bakışta açık görünür. Ama aynı kavrama bir ilanda “kanat”, bir başkasında “kenar” ya da “kesit” denir. Kimi listelerde ölçüler birimsiz yazılır, bazı listelerde boy hiç belirtilmez. Yanlış okunan tek bir sayı, paletinize uymayan bir köşebent siparişi demektir.
Bu yazıda karton köşebent ölçülerinin nasıl okunduğunu, her ölçünün profilde neyi değiştirdiğini ve kendi yükünüz için ölçüyü nasıl alacağınızı anlatıyoruz. Köşebentin ne olduğunu ve hangi tiplerinin bulunduğunu merak ediyorsanız önce genel rehberimize bakabilirsiniz.
Ölçü Yazımı Nasıl Okunur?
Karton köşebent L kesitli bir profildir ve kesitini üç sayı tanımlar. Yazımda sıra genellikle şöyledir:
| Yazımdaki yer |
Örnekte |
Anlamı |
| Birinci sayı |
40×40×4 |
Birinci kanadın genişliği (mm) |
| İkinci sayı |
40×40×4 |
İkinci kanadın genişliği (mm) |
| Üçüncü sayı |
40×40×4 |
Et kalınlığı, yani profil duvarının kalınlığı (mm) |
| Ayrıca yazılır |
40×40×4 – 1000 |
Boy, yani profilin uzunluğu (mm) |
Kanat genişliği, profilin köşesinden kanat ucuna kadar olan ölçüsüdür. Et kalınlığı ise kâğıt katmanlarının üst üste gelmesiyle oluşan duvarın toplam kalınlığıdır.
Ürün sayfalarımızdaki ölçü şemalarında aynı ölçüleri harflerle gösteriyoruz: A boyu, B ve C iki kanadı, D et kalınlığını işaretler. Çentikli köşebentte buna E ile çentik aralığı eklenir.
Okurken iki noktaya dikkat edin. Birincisi birimdir: “4×4” gibi bir yazım santimetre de olabilir, eksik yazılmış milimetre de. Emin olmadığınız ilanda birimi sorun. İkincisi kanatların eşitliğidir: iki kanat aynı genişlikte olmak zorunda değildir. Örneğin çentikli köşebentte iki kanat ayrı aralıklarda tanımlanır.
Boy: Yükün Yüksekliğinden Hesap
Boy, köşebent ölçüsünde en sık yanlış alınan değerdir. Hata çoğu zaman paletin toplam yüksekliğini ölçmekten kaynaklanır. Köşebent ahşap tablanın üstünden başlar. Bu yüzden ölçü, tablanın üst yüzünden en üst kolinin üst yüzüne kadar alınmalıdır.
Bir örnekle bakalım. Avrupa standardı (EUR) palet 1200×800 mm ölçüsünde ve 144 mm yüksekliğindedir. Yüklü paletin yerden toplam yüksekliği 1650 mm ise yük yüksekliği 1650 − 144 = 1506 mm olur. Bu palet için 1500 mm’lik dikey köşebent uygun bir seçimdir. Kolilerin tepesine yaslanır ama yükün üstünden taşmaz.
Boyu belirlerken şunları da hesaba katın:
- Üst üste istif: Paletleriniz depoda ya da araçta üst üste konuyorsa yükün üstünden taşan bir köşebent üstteki paletin altında ezilir. Boyun yükle aynı ya da birkaç milimetre kısa olması bu riski ortadan kaldırır.
- Yatay köşebent: Çemberin paletin üst kenarından geçtiği yerlerde dikey köşebentin yanına yatay parçalar eklenir. Bu parçaların boyu palet kenarının uzunluğuna göre seçilir: EUR palette uzun kenar için 1200 mm, kısa kenar için 800 mm.
- Değişken palet yüksekliği: Aynı hattan farklı yükseklikte paletler çıkıyorsa her yükseklik için ayrı bir boy tanımlamak, tek boyu kesip uyarlamaktan daha düzenli sonuç verir.
Akva’da kraft, beyaz ve kilitli köşebentte boy 100 mm ile 6000 mm, çentikli köşebentte 500 mm ile 6000 mm arasında seçilebilir. Kısa uç, çemberin geçtiği tek bir noktayı korumaya yeter. Uzun uç ise sac, profil, boru ya da panel gibi uzun yüklerin bütün kenarını boydan boya kaplar.
Kanat Genişliği Neye Göre Seçilir?
Kanat genişliği, çemberin ya da streç filmin uyguladığı baskının ne kadar geniş bir yüzeye yayılacağını belirler. Kanat ne kadar genişse baskı o kadar büyük bir alana dağılır ve kolinin köşesinde iz kalma ihtimali o kadar düşer.
Seçimde ilk bakılacak yer çember genişliğidir. Bant, kanadın ortasına rahatça oturmalı ve kenarından taşmamalıdır. Taşan bant, profilin ucundan kolinin yüzeyine iner ve tam korumak istediğiniz çizgide kartonu keser. Yabancı kaynaklarda “kanat, çember genişliğinin yaklaşık iki katı olsun” gibi kaba kurallar görebilirsiniz. Bunlar başlangıç için fikir verir ama bir standart değildir. Asıl karar yükün ağırlığına ve çemberin ne kadar gerildiğine göre verilir.
Kanadı genişletmenin bir sınırı da vardır. Küçük kolilerde geniş kanat yüzeyin büyük bölümünü kaplar, etiket ya da barkod alanını kapatabilir. Çok dar kanat ise büyük ve ağır kolilerde baskıyı yaymaya yetmez. Kraft ve beyaz köşebentte 30 mm ile 100 mm arasındaki kanat aralığı, bu iki ucun arasında yükünüze uygun genişliği bulmanıza imkân verir.
Et Kalınlığı: Profilin Sertliği
Et kalınlığı, köşebentin baskı altında ne kadar dik kalacağını belirleyen ölçüdür. Kâğıt katmanı arttıkça duvar kalınlaşır. Profil hem çember gerildiğinde içe doğru bükülmeye hem de üstüne gelen istif yüküne daha uzun süre direnir.
Piyasadaki ürün sayfalarında belirli bir kesitin “hafif yük” ya da “ağır yük” için önerildiğini görebilirsiniz. Bu etiketlere temkinli yaklaşın, çünkü aynı 40×40 profil bir kaynakta orta yük, başka bir kaynakta hafif yük sınıfında gösterilebiliyor. Kalınlığın yeterli olup olmadığı tek bir sayıyla değil, yükün koşullarıyla birlikte değerlendirilir:
| Koşul |
Et kalınlığına etkisi |
| Palet ağırlığı arttıkça |
Daha kalın et düşünülmeli |
| Çember sayısı ve gerginliği arttıkça |
Profilin bükülmemesi için kalın et avantaj sağlar |
| Paletler üst üste istifleniyorsa |
Alt paletteki köşebent ek yük taşır; kalınlık önem kazanır |
| Uzun yol, konteyner ya da nemli ortam |
Neme dayanıklı seçenekle birlikte değerlendirilmeli |
| Hafif, tek katlı, kısa mesafeli sevkiyat |
İnce et çoğu zaman yeterlidir |
Kraft ve beyaz köşebentte et kalınlığı 2 mm ile 10 mm arasında seçilir. Çentikli köşebentte aralık 1,8 mm ile 4 mm’dir. Bu profil kavisli yüzeylere uyum sağlamak için tasarlandığından ince et onun çalışma biçimine uygundur.
Tiplere Göre Akva Ölçü Aralıkları
Aşağıdaki tablo, ürün gruplarımızda teyitli olan ölçü aralıklarını bir arada gösterir. Aralığın içindeki değerler siparişe göre belirlenir.
Kilitli köşebentin kanat ve et ölçüleri henüz yayımlanmadığı için tabloda “—” ile gösterildi; bu ölçüleri teklif talebinizde sorabilirsiniz. Kraft ve beyaz köşebent aynı ölçü ailesindedir. Aralarındaki fark yüzeydedir: kraftta doğal kahverengi geri dönüştürülmüş kâğıt, beyazda kuşeli kâğıt yüzey kullanılır.
Çentikli Köşebentte Çentik Aralığı
Çentikli köşebentte kesit ve boya ek olarak dördüncü bir ölçü vardır: kanat boyunca açılan kesiklerin arasındaki mesafe. Profil bu kesiklerden kıvrılarak rulo, bobin ya da kavisli bir parçanın dış yüzeyine yaslanır.
Çentik aralığı, sarılacak yüzeyin eğriliğiyle ilişkilidir. Dar bir eğride profilin kısa mesafelerle kırılması gerekir, bu yüzden aralık küçük tutulur. Geniş çaplı bir ruloda ya da hafif kavisli bir yüzeyde ise kesikler seyrekleşebilir. Böylece profil daha az parçaya bölünür ve daha sert kalır. Akva’da çentik aralığı 35 mm ile 2000 mm arasında seçilebilir. En sağlıklı yol, sarılacak parçanın çapını teklif talebinde belirtmektir.
Teklif Talebinde Ölçü Nasıl Yazılır?
Ölçünüzü netleştirdiyseniz her köşebent kalemini tek satırda ve aynı sırayla yazmanız hem sizin hem bizim için karışıklığı önler:
- Tip — Kraft, beyaz, çentikli ya da kilitli.
- Kesit — Kanat × kanat × et, milimetre olarak; örneğin 50×50×5 mm.
- Boy ve adet — Her boy için ayrı satır; örneğin 1500 mm, 2000 adet ve 1200 mm, 800 adet.
- Koşullar — Nemli depo, açık alan ya da konteyner sevkiyatı varsa neme dayanıklı seçenek; baskı isteniyorsa baskı bilgisi.
- Çentikli için — Sarılacak parçanın çapı ya da istediğiniz çentik aralığı.
Kesit ölçüsünden emin değilseniz sayılarla uğraşmanız gerekmez. Palet ölçünüzü, yük yüksekliğinizi, yaklaşık ağırlığı ve çember kullanımınızı yazmanız yeterlidir. Bu bilgilerle kesiti birlikte belirleyebiliriz. Talebinizi teklif formumuz üzerinden iletebilirsiniz.
Özetle
Bir köşebenti dört sayı tanımlar: iki kanat, et kalınlığı ve boy. Kanat baskıyı yayar, et profili dik tutar, boy ise yükün tamamını kaplayıp kaplamadığını belirler. Boyu tablanın üstünden ölçmek, kanadı çember genişliğine göre seçmek ve et kalınlığını tek bir etikete değil yükün koşullarına göre değerlendirmek, siparişinizin paletinize ilk seferde uymasını sağlar.